(HBDT) - Ngă̒i măi, ô nhiḙ̂m môi tlươ̒ng ớ khu bư̭c nôông thôn la̒ bẩn dê̒ ản dă̭c biḙ̂t kwan tâm. Môô̭ch tloong ta̒n nguô̒n ô nhiḙ̂m la̒ zo hwa̭t dôô̭ng xán xwất nôông ngiḙ̂p, nhơ chất thái chăn nuôi, thỏi kwen tôốch zác hăi baw bi̒, chai dởng thuốc báw bḙ̂ thư̭c bâ̭t (BBTB) chăng ản thu gom, xứ lỉ ản hết.


Ti̒nh tla̭ng zu̒ng thuốc tlư̒ kó xắi tha ớ môô̭ch xổ diḙ̂ fương tloong tính. Ắnh chṷp ớ xa̭ Tlung Thă̒nh (Da̒ Bắc).

Xứ lỉ chất thái la̒ môô̭ch tloong ta̒n bẩn dê̒ khỏ tloong fát tliến chăn nuôi tlêênh diḙ̂ pa̒n tính. Zu̒ la̒ ngê̒ zoong la̭i thu nhâ̭p tlỉnh cho tư̒ hô̭ mé thư̭c tể chăn nuôi i ko̒n tô̒n ta̭i tư̒ bất kâ̭p. Môô̭ch tloong xổ di̭ la̒ thư̭c tla̭ng ko̒n tư̒ ku̒m tla̭i nă̒m tloong khu zân kư. Nuôi kủi la̒ môô̭ch tloong ta̒n ngê̒ kỏ ngwi kơ la̒ ô nhiḙ̂m môi tlươ̒ng tư̒, nểw mo̭l nuôi chăng kỏ zái fáp xứ lỉ chất thái tliḙ̂t dế. Thew thôổng kê kuố Xớ NN&FTNT, zấp ni̒, 100% kơ xớ nuôi kwi mô ká tê̒w kỏ kôông tli̒nh xứ lỉ chất thái, dác thái. Dổi pơ̭i nuôi nôông hô̭, tí lḙ̂ hô̭ za di̒nh kỏ hâ̒m biogas mởi chiểm hơn 20%.

Za di̒nh ôông Bu̒i Văn Nho̭, xỏm Khwang, xa̭ Kwiết Thẳng (La̭c Xơn) zwi tli̒ nuôi kủi hơn chṷc năm năi kôô̒ng pơ̭i kwi mô tlêênh 50 kủi kải kôô̒ng khwáng 300 kủi nảng nhúc/lưở. Thew ôông Nho̭, ngăl pớ ka̭ pắt thăi paw nuôi, za di̒nh i ta̒ xác di̭nh fái xứ lỉ ản chất thái cho dêênh ma̭ dâ̒w tư xâi zư̭ng hâ̒m biogas. "Ớ diḙ̂ fương i ko̒n tư̒ nha̒ ta̒w hủ dởng dác thái, chất thái pớ chăn nuôi cho dêênh ka̭ mươ thuổng hăi dẳng to zất ô nhiḙ̂m. Ko̒n dâ̒w tư hâ̒m biogas bươ̒ zái kwiết ản bẩn dê̒ môi tlươ̒ng, bươ̒ kỏ khỉ tôốch”, ôông Nho̭ cho hăi.

Dủng nhơ chiê xé kuố ôông Nho̭, zấp ni̒, ớ tư̒ khu bư̭c nôông thôn tloong tính, bẩn dê̒ xứ lỉ chất thái chăn nuôi chuô ản tlủ tloo̭ng. Biogas la̒ môô̭ch tloong ta̒n zái fáp tí dám báw môi tlươ̒ng, fu̒ hơ̭p pơ̭i chăn nuôi ớ kwi mô nôông hô̭. Mé, ta̒n hủ dởng dác thái, chất thái lô̭ tha pên wa̒i tlơ̒i nă̒m pên keḙnh ku̒m tla̭i i la̒ hi̒nh ắnh fổ biển kuố chăn nuôi nôông hô̭. Pơ̭i diê̒w kiḙ̂n chăn nuôi kiếw di̭ chăng chí la̒ ô nhiḙ̂m môi tlươ̒ng, ắnh hướng têểnh ta̒n nha̒ xung kweenh, mo̒ ko̒n ấn ngwi kơ xắi tha ta̒n kác zi̭ch bḙ̂nh la̒ thiḙ̂t ha̭i cho mo̭l zân.

Nểw nuôi i ko̒n tư̒ bất kâ̭p thi̒ ngă̒nh lôông kâl i ko̒n kỏ kải lo wê̒l ngwi kơ la̒ ô nhiḙ̂m môi tlươ̒ng. Dă̭c biḙ̂t ớ ta̒n kác xa̭ bu̒ng kaw ko̒n ti̒nh tla̭ng xứ zṷng thuốc tlư̒ kó. Nhơ ớ bu̒ng kaw Da̒ Bắc, tư̒ nha̒ i fun thuốc tlư̒ kó tí la̒ lú la̒ hoo̭ng lôông lế. "Kôô̒ng pơ̭i ziḙ̂n tích tư̒ kiếw ni̒ nểw zu̒ng khức fát kó thi̒ xḙ bất tư̒ thơ̒i zan cho dêênh i kử fái fun. Ta̒n tôi tlew khấw tlang, kang thăi, ti úng tí ha̭n chể dôô̭c ha̭i”, di̭ la̒ chiê xé kuố chi̭ Xa Thi̭ Q.. môô̭ch mo̭l zân ớ xa̭ Tlung Thă̒nh (Da̒ Bắc).

Pên keḙnh di̭, wiḙ̂c thu gom, xứ lỉ baw bi̒ thuốc BBTB i kâ̒n ản tlủ tloo̭ng hơn. Thew teẻnh zả kuố Xớ NN&FTNT, têểnh măi, ká thắi tính kỏ hơn 1,5 ngi̒n pế dởng baw kỏi thuốc BBTB, fâ̒n tư̒ ản lắp tă̭ch, xâi zư̭ng ớ ta̒n kác khu bư̭c xán xwất lôông tâ̭p tlung, khânh ta̭ng khả zaw thôông ti tôô̒ng na̒ pơ̭i tiḙ̂n cho mo̭l zân ka̭ xứ zṷng thuốc. Xổ lươ̭ng baw kỏi thuốc BBTB khăw xứ zṷng i ta̒ ản thu gom paw ta̒n pế dởng ha̒ng năm chiểm khwáng 15% tôống xổ lươ̭ng baw kỏi thuốc BBTB ká tính. Xổ ko̒n la̭i hâ̒w hết ản mo̭l xán xwất gom la̭i ngăl ta̭i kơ xớ xán xwất, dă̭c biḙ̂t tlêênh ziḙ̂n tích lôông kâl ăn tlải, kâl tắc pơ̭i tôốch tiêw hwí.

I thew teẻnh zả kuố Xớ NN&FTNT, zấp ni̒ chất thái kẩng pô̭ chung, baw kỏi thuốc BBTB, thuốc thủ i, thức ăn za xúc ản thu gom paw ta̒n kác pế dởng i ta̒ ản tâ̒i mé chuô kỏ kinh fỉ cho wiḙ̂c bâ̭n chwiến, xứ lỉ, xắi têểnh ti̒nh tla̭ng tư̒ pế dởng bi̭ kwả tái, chăng kỏ kho dởng. Cho dêênh, mo̭l zân fái tư̭ xứ lỉ pă̒ng kắch pẩm lấp hăi la̒ tôốch, la̒ ô nhiḙ̂m. Tlước thư̭c tể di̭, kâ̒n la̒ thẳn hơn nươ kôông tác twiên tliê̒n wê̒l báw bḙ̂ môi tlươ̒ng têểnh mo̭l zân; tliến khai ta̒n kác zái fáp tí tấi thẳn wiḙ̂c xứ lỉ ản hết zác thái tloong hwa̭t dôô̭ng xán xwất nôông ngiḙ̂p.


KÁC TIN KHÁC


Fát tliến ngăă̒nh ngê̒ nôông thôn, kái thiḙ̂n thu nhâ̭p mo̭l zân

Viḙ̂c fát tliến ngăă̒nh ngê̒ nôông thôn (NNNT) chăng chí kóp fâ̒n zư̒ zi̒n, fát hwi ta̒n zả tli̭ twiê̒n thôổng ma̒ ko̒n ta̭w viḙ̂c la̒, zúp nơng kaw thu nhâ̭p cho mo̭l zân diḙ̂ fương.

Hô̭i biên nôông zân khới ngiḙ̂p thă̒nh kôông pớ ngê̒ băl

Eenh Bu̒i Văn Hwi té năm 1985 ớ xa̭ Báw Hiḙ̂w, môô̭ch tloong ta̒n xa̭ bu̒ng dă̭c biḙ̂t khỏ khăn kuố hwiḙ̂n Iên Thwí, kinh tể tlú iểw fṷ thuô̭c paw xán xwất nôông ngiḙ̂p. Eenh ka̭ no̒ i tlăn tlớ thi̒m hưởng ti dủng tí fát tliến kinh tể ngăl ớ diḙ̂ kwêl hương, zúp mo̭l zân diḙ̂ fương gâi zư̭ng mô hi̒nh khới ngiḙ̂p.