(HBDT) - Mo Mươ̒ng la̒ lwa̭i hi̒nh zi xán zoong tloong mêê̒nh nả ta̒n kác tinh hwa văn hwả dă̭c xắc tloong tơ̒i khôổng mo̭l Mươ̒ng. Tlêênh hă̒nh tli̒nh zoong Mo Mươ̒ng têểnh zănh hiḙ̂w zi xán thể zởi, wiḙ̂c ngỏ, teẻnh zả Mo Mươ̒ng tloong mổi kwan hḙ̂ xo xắnh pơ̭i ta̒n kác lwa̭i hi̒nh văn hwả tương tư̭ tlêênh thể zởi la̒ bô ku̒ng kâ̒n thiết khắng di̭nh ho̭ hơn ta̒n kác zả tli̭ dôô̭c dảw kuố Mo Mươ̒ng.


Ôông Mo thư̭c hă̒nh ngi lḙ̂ maách nha̒ kuố mo̭l Mươ̒ng. (Ắnh KWANG VINH)

 Hô̭i tháw kuốc tể "Mo Mươ̒ng kôô̒ng pơ̭i hi̒nh thức ngi lḙ̂ tỉn ngươ̭ng tương dôô̒ng tlêênh thể zởi” bươ̒ ản Xớ Văn hwả, Thế thaw va̒ Zu li̭ch tính Hwa̒ Bi̒nh fổi hơ̭p Viḙ̂n Âm nha̭c (Hoo̭c biḙ̂n Âm nha̭c Kuốc za Viḙ̂t Nam) kôô̒ng kác dơn bi̭ liên kwan tố tlức ta̭i Hwa̒ Bi̒nh; kóp fâ̒n bố xung tâ̒i tú, tă̒i hơn ta̒n kác thôông tin khwa hoo̭c wê̒l Mo Mươ̒ng, dôô̒ng thơ̒i zoong têểnh kơ hô̭i tí kôô̭ng dôô̒ng nẳm zư̭ zi xán ản tlư̭c tiếp tham za paw kwả tli̒nh xâi zư̭ng bô̭ hô̒ xơ kuốc za dḙ̂ tli̒nh UNESCO kôông nhâ̭n Mo Mươ̒ng la̒ zi xán văn hwả fi bâ̭t thế kâ̒n ản báw bḙ̂ khấn kấp.

 Mo Mươ̒ng la̒ lwa̭i hi̒nh tỉn ngươ̭ng zân zan ản la̒ dêênh bới pa thă̒nh tổ chỉnh: Môi tlươ̒ng ziḙ̂n xưởng, lơ̒i Mo kôô̒ng pơ̭i ngḙ̂ nhân Mo. Thew TS Dô̭ Kwang Tloo̭ng, Fỏ Zảm dôốc Xớ Văn hwả, Thế thaw va̒ Zu li̭ch Thănh Hwả pơ̭i TS Ngwiḙ̂n Văn Hái, Zảm dôốc Tlung tâm Ngiên kửw Li̭ch xứ pơ̭i Báw tô̒n Zi xán Văn hwả tính Thănh Hwả: Pô̭ têểnh Mo Mươ̒ng la̒ pô̭ têểnh ta̒n kác ngi lḙ̂ zân zan kỏ tỉnh thiêng ản xứ zṷng tloong tang lḙ̂ hăi ngi lḙ̂ kâ̒w cho mo̭i diê̒w tốt lee̒nh kuố mo̭l Mươ̒ng, Mo gẳn liê̒n pơ̭i woo̒ng tơ̒i kon mo̭l, pớ ka̭ té tha tlé thiểng nha̭m cha̒w tơ̒i, ôông Mo kâ̒w cho kon dét hăi ăn, choỏng ká. Thuối tlướng thă̒nh, ka̭ tăw iểw, Mo la̒ wa̭i zái ha̭n, tlư̒ ta̒ ma.

Bai tlo̒ kuố Ôông Mo ko̒n thế hiḙ̂n kwa dảm kưới, tloong lḙ̂ kủng za tiên hal ho̭ têh tỏn zu hăi lḙ̂ mơ̒ng nha̒ mởi, lḙ̂ maách nha̒, kâ̒w khức khwé, bi̒nh an… ka̭ nhíp mă̭t xuôi thăi wê̒l pơ̭i Mươ̒ng Tlơ̒i, ôông Mo toỏng bai tlo̒ la̒ kă̒w nổl tiḙ̂n hô̒n mo̭l chít la̭i thể zởi pên no̭. 

Pa̒n wê̒l ta̒n kác zả tli̭ dă̭c biḙ̂t kuố mo Mươ̒ng, Nha̒ ngiên kửw, Ngḙ̂ nhân Ưw tủ Bu̒i Văn Nơ̭i cho hăi: Zả tli̭ dâ̒w tiên nối bâ̭t la̒ tỉnh xứ thi gẳn liê̒n pơ̭i ta̒n kác nô̭i zung liên kwan li̭ch xứ zân tôô̭c kôô̒ng pơ̭i nhân lwa̭i, pớ tliḙ̂n Té tất té dác, té mo̭l, ka̭ ko̒n ăn lôông ớ lô̭ têểnh ka̭ thi̒m tha kúi, tơ tă̒m, lo̭ kảw, la̒ nha̒, kỏ za di̒nh, hăi chể ta̭w kôông ku tôô̒ng la̒ nô̒l xeenh, xâi kung diḙ̂n… 

Pên keḙnh di̭ la̒ zả tli̭ wê̒l tâm linh, foong tṷc. Mo̭l Mươ̒ng kwan niḙ̂m chít chuô fái la̒ hết. La̭i ko̭i Mươ̒ng Ma thổl thăm mởi dâ̒w ko̒n la̭, linh hô̒n kâ̒n ôông Mo zâ̭n tắch, chí páw mởi hăi ăn oỏng, nhâ̭n dố hăi dẳi eenh ủn ho̭ ha̒ng, nhâ̭n tôô̒ng na̒, tô̒l hoo̭ng, nha̒ kướ, thuô̭c ta̭ng khả ti wê̒l fu̒ hô̭ dô̭ tli̒ cho kon chẳw. Kwa ôông Mo, mo̭l chít dă̭n thôn kon fái khôông nhân da̭w, thương iêw, kwỉ tloo̭ng ha̒, eenh ủn ma̭ng tloong nha̒ ka̭ no̒ i fái nhươ̒ng nhi̭n, kám thôông, tha thử… 

Wa̒i tha, Mo Mươ̒ng ko̒n dă̭i kon mo̭l wê̒l zả tli̭ kuố law dôô̭ng xảng ta̭w kôô̒ng pơ̭i ha̒m chưở tư̒ zả tli̭ khác wê̒l tư tướng tliết hoo̭c, ngḙ̂ thwâ̭t biếw ziḙ̂n, ngôn ngư̭ thế hiḙ̂n… 

Nhă̒m thi̒m kiểm ta̒n kác kử liḙ̂w xo xắnh kwan tloo̭ng tí khắng di̭nh xư̭ da za̭ng văn hwả kôô̒ng pơ̭i nhơ ta̒n kác dă̭c tlưng tluổ bổn kỏ kuố Mo Mươ̒ng, ta̭i hô̭i tháw, tư̒ hoo̭c zá, chwiên za ngiên kửw kuốc tế ta̒ kung kấp thôông tin wê̒l kác hi̒nh thức ngi lḙ̂ tỉn ngươ̭ng tương dôô̒ng pơ̭i Mo Mươ̒ng ớ môô̭ch xổ kuốc za nhơ Ha̒n Kuốc, Thải Lan… 

GS, TS Wolfgang Mastnak, Da̭i hoo̭c Âm nha̭c pơ̭i xân khẩw Munich, Dức cho hăi: Pớ goóc dô̭ da văn hwả, ngi lḙ̂ Mo Mươ̒ng fu̒ hơ̭p pơ̭i tư̒ tiêw tlỉ kuố UNESCO wê̒l zi xán da văn hwả nhơ tương thích wê̒l kwiê̒n kon ngươ̒i kôô̒ng xư̭ tôn tlo̭ng văn hwả lâ̭n ha̒, ản chỉnh chú thế kôô̭ng dôô̒ng koi di̭ la̒ môô̭ch fâ̒n thiết iểw tloong tơ̒i khôổng văn hwả kuố ta̒n nả; la̒ môô̭ch zi xán kỏ xư̭ taanh xen gẳn bỏ chă̭t chḙ khươ̭ ỉ thức wê̒l bán xắc pơ̭i tlỉ nhở kuố kôô̭ng dôô̒ng, bảm hă̭ch paw kôô̭ng dôô̒ng tiếp tṷc ản tlaw chwiê̒n tải ta̭w. Wê̒l mă̭t ni̒, Mo Mươ̒ng i fán ắnh xư̭ da za̭ng văn hwả tlêênh twa̒n thế zởi kôô̒ng minh tlửng cho xư̭ xảng ta̭w kuố kon mo̭l”. 

Mé, tloong kuô̭c khôổng hiḙ̂n da̭i, kôô̒ng pơ̭i ta̒n kác kwi di̭nh mởi, la̒n xoỏng zu nhâ̭p văn hwả, Mo Mươ̒ng tang ớ tlước tư̒ ngwi kơ mai môô̭ch, to̒i hói fái kỏ ta̒n zái fáp kỏ tỉnh tôống thế tí báw tô̒n, fát hwi. ThS Bu̒i Kim Phúc (Xớ Văn hwả, Thế thaw va̒ Zu li̭ch tính Hwa̒ Bi̒nh) cho hăi: Pớ ta̒n năm 1960 têểnh măi, tang lḙ̂ mo̭l Mươ̒ng chí ko̒n la̒ tloong 48 thiểng. Pớ thư̭c tể di̭, ta̒n kác ngḙ̂ nhân kôô̒ng twa̒n thế zân Mươ̒ng ta̒ zán lươ̭c têểnh 50% xổ ngi lḙ̂, fâ̒n Mo kế tliḙ̂n chí ko̒n la̭i hal kâw tliḙ̂n kỏ thơ̒i lươ̭ng pẳn, chú iểw la̒: Té tất, té tlởng tiểng pơ̭i té Tả Kâ̒n. Cho dêênh, thew ThS Bu̒i Kim Fúc, kâ̒n kỏ chỉnh xắch dă̭c thu̒ tí fṷc hô̒i zả tli̭ Mo Mươ̒ng, khwiển khích ngḙ̂ nhân chwiê̒n dă̭i, khwiển khích thể hḙ̂ tlé hoo̭c ngê̒, hoo̭c kác ba̒i Mo; kwáng bả pă̒ng tư̒ hi̒nh thức tí fổ biển hô̭ng ta̒n kác zả tli̭ kuố Mo Mươ̒ng.

ThS Vṷ Thănh Li̭ch, Fỏ Zảm dôốc Xớ Văn hwả Thế thaw Ninh Bi̒nh kôô̒ng pơ̭i TS Ngwiḙ̂n Thi̭ Thănh Vân (Tlươ̒ng Da̭i hoo̭c Văn hwả Ha̒ Nô̭i) cho la̒: kâ̒n fái kỏ xư̭ tham za dôô̒ng bô̭, tích kư̭c pớ ta̒n kác pên liên kwan: chỉnh kwiê̒n diḙ̂ fương, kác nha̒ kwán lỉ văn hwả, kôô̭ng dôô̒ng xớ hư̭w zi xán, kác nha̒ ngiên kửw, kác tố tlức, kả nhân liên kwan tloong báw tô̒n, fát hwi zả tli̭ Mo Mươ̒ng tloong kôô̭ng dôô̒ng mo̭l Mươ̒ng. 

Kâ̒n la̒ ngăi wiḙ̂c ngiên kửw, diê̒w tla, thôổng kêl pơ̭i teẻnh zả thư̭c tla̭ng zi xán Mo Mươ̒ng ớ kác diḙ̂ fương tí kỏ zái fáp kwan tâm, dâ̒w tư dủng hưởng. Chí khi kỏ xư̭ tham za báw bḙ̂ kuố kôô̭ng dôô̒ng thi̒ zi xán ma̭ khôổng dủng ngiḙ̂ - chú nhân xảng ta̭w, i la̒ mo̭l tang hướng lơ̭i pớ zi xán Mo Mươ̒ng hiếw wê̒l bai tlo̒, ỉ ngiḙ̂ kuố Mo Mươ̒ng tloong tơ̒i khôổng kô dôô̒ng pơ̭i i nhơ bai tlo̒ chú thế kuố nả tloong kác hwa̭t dôô̭ng báw bḙ̂, fát hwi zả tli̭ zi xán Mo Mươ̒ng.

Nha̒ nước kâ̒n kỏ kơ chể, chỉnh xắch dôô̭ng biên lâ̭p thơ̒i ta̒n kác ôông Mo wi tỉn tloong kôô̭ng dôô̒ng thôông kwa foong tă̭ng Ngḙ̂ nhân Ưw tủ, hô̭ tlơ̭ wê̒l bâ̭t chất pơ̭i tinh thâ̒n tí kác ôông kỏ thâm dôô̭ng lư̭c, tâm hwiết zi̒n zư̭ bổn kố kuố zân tôô̭c pơ̭i chwiê̒n la̭i tơ̒i khăw. Pên keḙnh di̭, zái fáp kấp thiết la̒ kâ̒n tư liḙ̂w hwả zi xán Mo Mươ̒ng; xâi zư̭ng ma̭ng lải mo Mươ̒ng tlh twa̒n kuốc nhă̒m tấi mă̭nh hwa̭t dôô̭ng zaw lưw, báw tô̒n kôô̒ng pơ̭i kwáng bả zi xán… 

Pớ kinh ngiḙ̂m kuố mêê̒nh GS, TS Kim Hyong Keun khwiển ngi̭, tí gi zănh mo Mươ̒ng paw zănh xắch zi xán kuố UNESCO, kâ̒n tăng khá năng hiến thi̭ kuố zi xán, tức tăng mớc dô̭ nối thiểng kuố môô̭ch nê̒n văn hwả dổi pơ̭i mo̭l zân bán diḙ̂ kôô̒ng mo̭l nước wa̒i. Tí la̒ ản kiểw di̭, Mo Mươ̒ng kâ̒n ản zi̭ch la̭i thiểng Ănh, kải ni̒ i zúp tăng hiḙ̂w kwá kwáng bả wê̒l lwa̭i hi̒nh zi xán ni̒ tư̒ nhất kỏ thế tlước khi dăng kỉ hô̒ xơ. ,


KÁC TIN KHÁC


“Kâl kaw poỏng ká” zư̭ hô̒n kốt zân ka Mươ̒ng

(HBDT) - Mă̭c zu̒ thuối i ta̒ kaw, mé kôô̒ng pơ̭i niê̒m dam mê, ti̒nh iêw chẳl poóng pơ̭i zân ka Mươ̒ng, Pa̒ Bu̒i Thi̭ Bḙ, xỏm Ngiê, xa̭ La̭c Xi̭ (Iên Thwí) ngă̒i no̒ i kâ̒n mâ̭n lưw zơ̭ hô̒n kốt kuố zân ka Mươ̒ng.

Hwiḙ̂n La̭c Thwí thôông kwa hô̒ xơ khwa hoo̭c zi tích dê̒n Ko̒ La̒w kôô̒ng pơ̭i di̒nh Lảw

(HBDT) - WBNZ hwiḙ̂n La̭c Thwí bươ̒ tố tlức hô̭i ngi̭ thôông kwa hô̒ xơ khwa hoo̭c zi tích li̭ch xứ di̒nh Lảw xa̭ Hưng Thi kôô̒ng pơ̭i dê̒n Ko̒ La̒w, xa̭ Thôổng Nhất.

Nôông zân kôô̒ng pơ̭i ước boo̭ng fát tliến zu li̭ch kôô̭ng dôô̒ng: Ba̒i 2 - Chung khức xâi thương hiḙ̂w cho zu li̭ch Hwa̒ Bi̒nh

(HBDT) - Zấp ni̒, kheéch kuốc tể têểnh Viḙ̂t Nam ngă̒i ka̒ng tăng; kheéch nô̭i diḙ̂ kỏ nhu kâ̒w ti ngí ớ ta̒n khu, diếm zu li̭ch tư̒. Mô hi̒nh nôông zân la̒ zu li̭ch kôô̭ng dôô̒ng (ZLKD) tloong tính tlêênh da̒ fát tliến. Xổ lươ̭ng, kwi mô, chất lươ̭ng, fương thức hwa̭t dôô̭ng kuố ta̒n nha̒ ngí ZLKD thew di̭ i tăng nhănh. Twa̒n tính zấp ni̒ kỏ 170 nha̒ ngí ZLKD, tâ̭p tlung tư̒ nhất ớ hwiḙ̂n Mai Châw kôô̒ng pơ̭i môô̭ch xổ hwiḙ̂n Da̒ Bắc, Kaw Foong, La̭c Xơn, Tân La̭c.

Nôông zân kôô̒ng pơ̭i ước boo̭ng fát tliến zu li̭ch kôô̭ng dôô̒ng: Ba̒i 1 - “Kuô̭c Kắch ma̭ng thăi tối nhâ̭n thức pơ̭i hă̒nh dôô̭ng

(HBDT) - Ta̒n nả la̒ mo̭l kwănh năm chí kwen kâ̒m liê̒m, kâ̒m kuốc, chi̭w khỏ la̒ wiḙ̂c tlêênh tôô̒ng lo̭, tlêênh meénh lú hoo̭ng. Ka̭ Dáng, Nha̒ nước khwiển khích fát tliến zu li̭ch kôô̭ng dôô̒ng (ZLKD), ta̒n kác nôông zân thwâ̒n twỉ, chất fác ni̒ tlư̭c tiếp tham za paw hwa̭t dôô̭ng, la̒ dêênh kải hấp zâ̭n, foong fủ kuố xán fấm zu li̭ch, dôô̒ng thơ̒i zoong têểnh ta̒n tlái ngiḙ̂m văn hwả dôô̭c dảw.

Xắc buô̒ chúc xwân

(HBDT) - Xắc buô̒, kỏ mươ̒ng hôốc la̒ "fươ̒ng chúc", "fươ̒ng xắc buô̒", "fươ̒ng buô̒" la̒ lo̭i hi̒nh hwa̭t dôô̭ng văn hwả - văn ngḙ̂ zân zan, chiê̒n thôổng kuố mo̭l Mươ̒ng thươ̒ng ziḙ̂n tha tloong kác xư̭ kiḙ̂n lởn, ngă̒i hô̭i, lḙ̂, Thết kuố zân tôô̭c. Dă̭c biḙ̂t baw zi̭p Thết, khâw Thết Nămmởi, fươ̒ng buô̒ thươ̒ng tố chức di xắc buô̒ tloong kác za di̒nh tloong la̒ng. Fươ̒ng buô̒ di dêểnh no thiểng chiêng rô̭n vang, ta̭w khôông khỉ ngă̒i xwân thươi bui, rô̭n ra̒ng.